Wat is de nieuwe Energiewet?
De Energiewet brengt de belangrijkste regels voor elektriciteit en gas samen in één wet. Daarmee zijn de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet vervangen.
De nieuwe regels sluiten beter aan op de huidige energiemarkt. Huishoudens wekken bijvoorbeeld steeds vaker zelf stroom op, dynamische contracten zijn gebruikelijker geworden en het elektriciteitsnet wordt anders gebruikt dan toen de oude wetten werden ingevoerd.
Voor jou gaat de wet vooral over duidelijke contractvoorwaarden, bescherming bij het afsluiten en betalen van energie en regels voor leveranciers.
Wat verandert er aan energiecontracten?
Onder de Energiewet moeten leveranciers aan huishoudens en andere afnemers met een kleine aansluiting twee soorten modelcontracten aanbieden:
- een contract voor onbepaalde tijd met variabele tarieven;
- een contract voor 1 jaar met vaste tarieven.
Een modelcontract heeft standaardvoorwaarden die door de ACM zijn vastgesteld. Leveranciers mogen daarnaast nog steeds andere vaste, variabele en dynamische energiecontracten aanbieden.
Een modelcontract is daardoor vooral een standaardoptie waarmee je aanbiedingen makkelijker kunt beoordelen. Het hoeft niet automatisch de goedkoopste energieleverancier te zijn.
Je energierekening wordt duidelijker
Sinds 1 januari 2026 gelden er strengere eisen voor de informatie op je energierekening. De belangrijkste gegevens moeten overzichtelijk worden weergegeven en de informatie moet in begrijpelijke taal staan.
Hierdoor moet het makkelijker worden om te zien waarvoor je betaalt en om je huidige contract te vergelijken met een ander aanbod.
Je energierekening blijft onder andere bestaan uit:
- kosten voor je energieverbruik;
- vaste leveringskosten;
- netbeheerkosten;
- belastingen;
- eventuele kosten en vergoedingen voor teruglevering.
Een waarborgsom is begrensd
Een energieleverancier kan bij het afsluiten van een nieuw energiecontract om een waarborgsom vragen, bijvoorbeeld na een kredietcontrole.
Sinds 2026 mag deze borg voor huishoudens niet hoger zijn dan een derde van de geschatte jaarlijkse energierekening. De waarborgsom moet bovendien redelijk zijn en passen bij je persoonlijke situatie.
Daardoor is het bedrag dat een leverancier vooraf van je kan vragen aan duidelijkere grenzen gebonden.
Meer bescherming bij betalingsproblemen
De Energiewet en bijbehorende regels moeten ook voorkomen dat huishoudens bij betalingsproblemen te snel zonder energie komen te zitten.
Een leverancier mag je contract niet zomaar beëindigen wanneer je een rekening niet betaalt. Eerst volgen herinneringen en moet de leverancier proberen een betalingsregeling af te spreken. Ook moet je worden gewezen op schuldhulp. In bepaalde situaties worden gegevens doorgegeven aan de gemeente, zodat deze hulp kan aanbieden.
Een slimme of digitale meter wordt verplicht
Sinds 1 januari 2026 moet uiteindelijk iedere aansluiting een slimme of digitale meter hebben. Heb je nog een oude analoge meter? Dan wordt deze vervangen.
Je hoeft niet verplicht te kiezen voor een meter die automatisch gegevens doorstuurt. Wil je dat niet? Dan kun je een digitale meter laten plaatsen of de communicatiefunctie van je slimme meter laten uitschakelen. Je moet je meterstanden dan zelf doorgeven.
Een digitale of slimme meter is onder andere nodig om afname en teruglevering van stroom apart te meten.
Strengere eisen voor energieleveranciers
Energieleveranciers die leveren aan huishoudens en andere afnemers met een kleine aansluiting hebben een vergunning nodig.
Onder de Energiewet gelden eisen aan onder andere hun organisatie, financiële positie, risicobeheer en inkoopstrategie. De ACM houdt hier toezicht op. Het doel is dat leveranciers financieel weerbaarder zijn en beter bestand zijn tegen grote veranderingen op de energiemarkt.
Een vergunning voorkomt niet dat een leverancier ooit failliet kan gaan, maar geeft de ACM wel meer mogelijkheden om financiële risico's te volgen.
Je kunt energie delen
De Energiewet maakt ook nieuwe vormen van energiegebruik mogelijk. Zo kun je vanaf 2026 onder voorwaarden zelf opgewekte elektriciteit delen met iemand anders, bijvoorbeeld een familielid.
Daar gelden voorwaarden voor. Zo moeten beide huishoudens een slimme meter hebben en moet de energieleverancier het delen kunnen verwerken. De gedeelde elektriciteit gaat gewoon via het openbare elektriciteitsnet.
Dit staat los van salderen. De salderingsregeling stopt op 1 januari 2027.
Wat betekent de Energiewet als je een nieuw contract kiest?
De nieuwe regels betekenen niet dat je automatisch een ander energiecontract krijgt. Heb je al een energiecontract? Dan blijft dat gewoon doorlopen volgens de geldende afspraken, tenzij je leverancier je informeert over een wijziging.
Sluit je een nieuw energiecontract af? Kijk dan nog steeds naar de totale kosten, contractvorm, looptijd en voorwaarden. Twijfel je over de contractvorm? Lees dan wat het verschil is tussen een vast, variabel en dynamisch energiecontract.
De Energiewet stelt regels waaraan leveranciers zich moeten houden, maar tarieven en aanbiedingen kunnen nog altijd sterk verschillen. Met energie vergelijken zie je welke contracten en voorwaarden verschillende leveranciers aanbieden.
